Szczepienia do Mongolii

Co warto wiedzieć o zdrowiu i bezpieczeństwie w Mongolii?

Mongolia to jedno z ostatnich naprawdę dzikich miejsc na ziemi - bezkresny step, pustynia Gobi, tajga północy i góry Ałtaju, a wszystko w rytmie życia koczowników. Od Ułan Bator i pobliskiego parku Terelj, przez dawną stolicę imperium Karakorum, po wydmy Gobi, krystaliczne jezioro Chubsuguł i orłowych łowców Ałtaju. Pod względem zdrowotnym Mongolia nie jest krajem tropikalnym - nie ma tu malarii ani żółtej gorączki - ale ma swój własny, specyficzny zestaw zagrożeń, na czele z wścieklizną, kleszczami północy oraz ryzykiem związanym ze zwierzętami i surowym klimatem.

Wścieklizna to w Mongolii temat numer jeden. Bezpańskie i pasterskie psy są wszechobecne - od ulic Ułan Bator po najdalsze obozy nomadów - a choroba występuje również u zwierząt dzikich. Kluczowy jest dostęp do pomocy: po ugryzieniu szczepienie poekspozycyjne trzeba rozpocząć jak najszybciej, a poza stolicą o surowicę i szczepionkę bardzo trudno. Dlatego przy wyprawach w teren, podróży z dziećmi i dłuższych pobytach szczepienie przedekspozycyjne jest mocno zalecane - nie zwalnia z pomocy po ekspozycji, ale daje bezcenny czas. Każde ugryzienie lub zadrapanie natychmiast przemyj wodą z mydłem i pilnie zgłoś się po pomoc.

WZW A i dur brzuszny to szczepienne minimum dla każdego podróżnego do Mongolii - obie choroby przenoszą się przez skażoną wodę i jedzenie. Pij wodę butelkowaną, przegotowaną lub filtrowaną (także do mycia zębów), unikaj lodu z niepewnych źródeł i jedz dania świeżo gotowane. Dieta mongolska jest mięsno-nabiałowa i tłusta, a u nomadów częsty jest nabiał z niepasteryzowanego mleka - z tego względu warto zachować ostrożność (ryzyko brucelozy). WZW A daje ochronę na około 25 lat, a dur brzuszny warto dodać zwłaszcza przy wyjazdach poza stolicę.

Kleszczowe zapalenie mózgu i inne ryzyka stepu. Na zalesionej północy, wokół jeziora Chubsuguł i w lasach Ałtaju, od wiosny do jesieni aktywne są kleszcze przenoszące kleszczowe zapalenie mózgu - przy trekkingu, biwakowaniu i dłuższym pobycie w lasach warto rozważyć szczepienie, a niezależnie od niego stosować repelent, kontrolować ciało i nosić zakrywające ubranie. Step kryje też dżumę roznoszoną przez świstaki: nie zbliżaj się do tych zwierząt ani ich nor, nie dotykaj padłych zwierząt i nie jedz ich mięsa. Bruceloza z niepasteryzowanego mleka i serów to kolejny powód, by ostrożnie podchodzić do surowego nabiału.

Klimat, odległości i ubezpieczenie. Mongolia ma skrajnie kontynentalny klimat - realnym oknem na podróż jest krótkie lato (czerwiec-wrzesień), a i wtedy noce bywają zimne, różnice temperatur ogromne, słońce i wiatr stepu intensywne. Ubieraj się warstwowo, chroń skórę i oczy, pij dużo wody, a w wysokim Ałtaju zdobywaj wysokość stopniowo. Najważniejsze jest jednak zaplecze: poza Ułan Bator opieka medyczna jest bardzo ograniczona, a odległości liczone w setkach kilometrów po stepowych koleinach. Poważny przypadek może wymagać wielogodzinnej ewakuacji, a nawet transportu za granicę. Dlatego polisa z wysokim pokryciem, transportem medycznym i ewakuacją lotniczą - obejmująca jazdę konną, trekking i wyprawy terenowe - jest przy wyjeździe do Mongolii absolutną podstawą.