Szczepienia do Kazachstanu

Co warto wiedzieć o zdrowiu i bezpieczeństwie w Kazachstanie?

Kazachstan to dziewiąty pod względem powierzchni kraj świata - kraina kontrastów rozciągnięta od nadkaspijskiego zachodu po Ałtaj na wschodzie. Od futurystycznej Astany z wieżą Bajterek i tętniącego życiem Almaty u stóp Tień-Szanu, przez czerwony kanion Charyn i jezioro Bałchasz, po bezkresny step i wciąż żywe tradycje koczownicze. Pod względem zdrowotnym Kazachstan nie jest krajem tropikalnym - nie ma tu malarii (zlikwidowanej i potwierdzonej przez WHO w 2012 roku) ani żółtej gorączki - ale ma swój własny zestaw zagrożeń, na czele z wścieklizną, kleszczami oraz ryzykiem związanym ze zwierzętami, surowym nabiałem i skrajnym klimatem.

Wścieklizna to przy tym kierunku temat numer jeden. Bezpańskie psy są obecne także w miastach, a wścieklizna występuje również u zwierząt dzikich na stepie. Kluczowy jest dostęp do pomocy: po ugryzieniu szczepienie poekspozycyjne trzeba rozpocząć jak najszybciej, a poza dużymi miastami o surowicę i szczepionkę bywa trudno, odległości zaś są ogromne. Dlatego przy trekkingu, wyprawach w teren, podróży z dziećmi i dłuższych pobytach szczepienie przedekspozycyjne jest mocno zalecane - nie zwalnia z pomocy po ekspozycji, ale daje bezcenny czas. Każde ugryzienie lub zadrapanie natychmiast przemyj wodą z mydłem i pilnie zgłoś się po pomoc.

WZW A i dur brzuszny to szczepienne minimum dla każdego podróżnego do Kazachstanu - obie choroby przenoszą się przez skażoną wodę i jedzenie. Pij wodę butelkowaną, przegotowaną lub filtrowaną (także do mycia zębów), unikaj lodu z niepewnych źródeł i jedz dania świeżo gotowane. Dieta kazachska jest mięsno-nabiałowa, a u nomadów częsty jest nabiał z niepasteryzowanego mleka - zwłaszcza kumys, czyli sfermentowane mleko klaczy, oraz świeże sery. Z tego względu warto zachować ostrożność wobec surowego nabiału (ryzyko brucelozy). WZW A daje ochronę na około 25 lat.

Kleszcze: KZM i CCHF. W lasach i górach - m.in. w obwodzie ałmackim, na wschodzie (Ałtaj) i w pasie północnym - od wiosny do jesieni aktywne są kleszcze przenoszące kleszczowe zapalenie mózgu, przy którym warto rozważyć szczepienie, jeśli planujesz trekking w Tień-Szanie, biwakowanie lub dłuższy pobyt w lasach. Na południu kraju (m.in. obwody Żambylski i Turkiestański) obecna jest natomiast gorączka krwotoczna krymsko-kongijska (CCHF), przenoszona przez kleszcze i kontakt ze zwierzętami hodowlanymi - na nią nie ma szczepionki, więc chroni tylko unikanie ukąszeń. Niezależnie od regionu stosuj repelent z DEET, noś zakrywające ubranie i kontroluj ciało po powrocie z terenu. Na stepie trzymaj się z dala od gryzoni (susły, świstaki) ze względu na naturalne ogniska dżumy.

Klimat, wysokość i odległości. Kazachstan ma skrajnie kontynentalny klimat - upalne lata na stepie, bardzo mroźne zimy i duże dobowe różnice temperatur; najlepsze pory na podróż to późna wiosna i wczesna jesień. W wysokich partiach Tień-Szanu pod Almaty (Wielkie Jezioro Ałmackie ok. 2500 m i wyżej) może dać o sobie znać wysokość, więc zdobywaj ją stopniowo. Najważniejsze jest jednak zaplecze i skala kraju: poza Astaną i Ałmaty do porządnego szpitala bywa bardzo daleko. Kazachstan leży poza Unią Europejską, więc karta EKUZ nie działa - potrzebna jest komercyjna polisa z wysokim pokryciem i transportem medycznym, a przy trekkingu w górach także z ratownictwem górskim i ewakuacją.