+48 696 353 300 8:00-21:00 (pn-sb)

Medycyna podróży

Ochrona przed WZW B w podróży

Poznaj objawy, sposoby zapobiegania, nowoczesne szczepionki oraz zasady postępowania po ekspozycji na wirusa zapalenia wątroby typu B.

Szczepienie na WZW B Zasady ochrony

Czym jest WZW B?

Wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B) jest jedną z najgroźniejszych, ogólnoustrojowych chorób zakaźnych, wywoływaną przez wirusa zapalenia wątroby typu B (HBV - Hepatitis B Virus). Jest to wysoce zakaźny patogen posiadający koliste, częściowo dwuniciowe DNA, który replikuje wewnątrz komórek wątrobowych (hepatocytów). Wirus wykazuje zdolność do długotrwałego pozostawania w stanie latencji w zakażonym narządzie, co uniemożliwia jego łatwą eliminację i niesie ryzyko reaktywacji w stanach obniżonej odporności.

HBV jest uznanym czynnikiem onkogennym o udowodnionym działaniu rakotwórczym. Przewlekłe zakażenie tym wirusem prowadzi do stopniowej destrukcji miąższu wątroby, jej włóknienia oraz rozwoju marskości, co w większości przypadków stanowi bezpośrednie podłoże raka wątrobowokomórkowego (HCC - Hepatocellular Carcinoma).

Głównym rezerwuarem i źródłem zakażenia jest człowiek, a transmisja patogenu następuje poprzez krew oraz inne płyny ustrojowe (nasienie, wydzielina pochwowa) osoby zakażonej. Do zakażenia dochodzi drogą krwiopochodną (zabiegi medyczne i kosmetyczne), poprzez kontakty seksualne oraz wertykalnie - z zakażonej matki na dziecko w okresie okołoporodowym. Wirus wykazuje ekstremalnie wysoką zakaźność, znacznie przewyższającą potencjał transmisyjny wirusa HIV. Średni okres wylęgania choroby wynosi 70-80 dni (zakres od 30 do 160 dni).

WZW B objawy

Przebieg kliniczny ostrej fazy WZW B jest wysoce zróżnicowany i zależy w dużej mierze od wieku oraz sprawności układu immunologicznego zakażonej osoby. Zakażenie u wielu pacjentów może przebiegać całkowicie bezobjawowo lub skąpoobjawowo.

Typowe objawy WZW B

thermostat

Okres zwiastunowy (prodromalny)

Symptomy przypominające grypę lub łagodne zatrucie pokarmowe: osłabienie, jadłowstręt, nudności, wymioty. U 5-15% chorych występuje zespół choroby posurowiczej (bóle mięśni/stawów, zmiany skórne).

visibility

Faza jawna (żółtaczkowa)

Zażółcenie skóry i twardówek oczu, ciemny mocz (bilirubinuria), odbarwione stolce, bolesne powiększenie wątroby (hepatomegalia) oraz uczucie ucisku pod prawym żebrem.

history

Przewlekłe WZW B

Utrzymywanie się HBsAg powyżej 6 miesięcy. Często przebiega bez typowych dolegliwości bólowych; jedynymi objawami są przewlekłe zmęczenie oraz obniżenie nastroju.

Objawy alarmowe (nadostre zapalenie wątroby)

  • Encefalopatia wątrobowa z zaburzeniami świadomości, sennością, drżeniami rąk oraz splątaniem, wynikająca z gwałtownego uszkodzenia komórek wątroby.

  • Ciężka skaza krwotoczna i nagłe pogorszenie krzepliwości krwi, objawiające się krwawieniami z nosa i dziąseł oraz podskórnymi wybroczynami.

  • monitor_heart

    Objawy niewydolności wielonarządowej z rozległym uszkodzeniem narządów, spadkiem ciśnienia i realnym ryzykiem zgonu.

Objawy nadostrego zapalenia wątroby wymagają natychmiastowej hospitalizacji.

Jak rozpoznać WZW B?

Rozpoznanie zakażenia HBV opiera się na skomplikowanym algorytmie diagnostycznym, łączącym metody molekularne (detekcja DNA wirusa) oraz serologiczne (wykrywanie specyficznych antygenów i przeciwciał).

Pierwszym bezpośrednim dowodem zakażenia jest wykrycie DNA HBV w surowicy metodą ilościowego PCR czasu rzeczywistego (Real-Time PCR), co jest możliwe zwykle po 3-5 tygodniach od ekspozycji przy użyciu standardowych metod, a przy zastosowaniu nowoczesnych testów o wysokiej czułości nawet w ciągu kilkunastu dni. Badanie ilościowe DNA HBV (wiremia) pozwala określić wyjściowy poziom replikacji przed włączeniem leczenia oraz monitorować jego skuteczność.

Interpretacja profili serologicznych

Status serologicznyHBsAgHBeAgAnti-HBc IgMAnti-HBc IgGAnti-HBsHBV DNAInterpretacja kliniczna
Ostre zakażenie (wczesne)+++--+Ostre wirusowe zapalenie wątroby typu B o wysokiej replikacji.
Okno rdzeniowe--++-+/-Faza ostra; jedyny serologiczny dowód ostrej infekcji po eliminacji HBsAg.
Przewlekłe (aktywne)++-+-+Przewlekłe WZW B o wysokiej wiremii; wysokie ryzyko progresji.
Nieaktywne nosicielstwo+--+-<2000 IU/mlNiska wiremia, prawidłowa aktywność ALT, obecność przeciwciał anti-HBe.
Ozdrowienie (przebyte)---++-Naturalna, trwała odporność na ponowne zakażenie HBV.
Po szczepieniu----+-Skuteczna immunizacja sztuczna; brak kontaktu z dzikim wirusem.

Kryterium rozpoznania przewlekłego zakażenia

Kryterium rozpoznania przewlekłego zakażenia HBV stanowi utrzymywanie się antygenu HBsAg w surowicy przez okres przekraczający 6 miesięcy. W diagnostyce przewlekłej wykonuje się również oznaczenie ilościowe qHBsAg, które pozwala na identyfikację tzw. prawdziwych nosicieli oraz prognozowanie odpowiedzi na leczenie. Biopsja wątroby lub nieinwazyjne badania elastograficzne służą do oceny stopnia zaawansowania zmian martwiczo-zapalnych oraz włóknienia narządu.

Profilaktyka i szczepienie

Zaplanuj ochronę przed wyjazdem

Sprawdź, na czym polega szczepienie, dla kogo jest przeznaczone i jak wygląda kwalifikacja lekarska w naszym Centrum Szczepień.

Sprawdź ofertę szczepienia

Grupy ryzyka WZW B

W medycynie podróży ocena grup ryzyka oraz potencjalnych powikłań wymaga holistycznego podejścia, uwzględniającego nie tylko bezpośrednią podatność na infekcję HBV, ale również nakładanie się zagrożeń związanych z chorobami tropikalnymi, takimi jak denga.

Zależność ryzyka przewlekłości od wieku

Prawdopodobieństwo przejścia ostrej infekcji HBV w stan przewlekły wykazuje silną korelację z wiekiem w momencie zakażenia:

  • Noworodki i niemowlęta: ok. 90% szans na przewlekłość.
  • Dzieci w wieku 1-5 lat: ok. 30% szans.
  • Dorośli i starsze dzieci: poniżej 5% szans.

U dorosłych ryzyko to wzrasta u pacjentów hemodializowanych (w przeszłości zakażonych bywało 30-60%, dziś dzięki szczepieniom i badaniom dawców rzędu 1-3%), osób stosujących narkotyki drogą dożylną oraz pacjentów z niedoborami odporności.

Nakładanie się ryzyka w tropikach: WZW B i Denga

Współistnienie przewlekłego zakażenia HBV u pacjenta, który ulega zakażeniu dengą w tropikach, stwarza skrajne niebezpieczeństwo. Uszkodzenie komórek wątrobowych wywołane replikacją HBV dramatycznie ogranicza rezerwę narządową. W przypadku infekcji wirusem dengi, który wykazuje tropizm do hepatocytów i wywołuje przejściowe, ostre zapalenie wątroby, u pacjenta z przewlekłym WZW B może dojść do piorunującej niewydolności wątroby, ciężkiej koagulopatii oraz zgonu.

Jednostka chorobowaGłówne grupy ryzykaKluczowe powikłania narządowe i odległe
Wirusowe zapalenie wątroby typu BPersonel medyczny, pacjenci hemodializowani, osoby podejmujące przygodne kontakty seksualne, podróżni wymagający nagłej pomocy medycznej za granicą, noworodki zakażonych matek.Marskość wątroby, rak wątrobowokomórkowy (HCC), kłębuszkowe zapalenie nerek, guzkowe zapalenie tętnic, krioglobulinemia mieszana.
Gorączka dengaPodróżni długoterminowi w tropikach, osoby mieszkające w obszarach zurbanizowanych strefy tropikalnej, osoby zakażone po raz kolejny innym serotypem wirusa (zjawisko ADE), kobiety w ciąży, niemowlęta, osoby starsze.Gorączka krwotoczna dengi (DHF), zespół wstrząsu dengi (DSS), ciężka małopłytkowość, krwotoki wewnętrzne, ostre uszkodzenie wątroby, zapalenie mięśnia sercowego.

Gdzie występuje WZW B?

Rozpowszechnienie wirusa HBV na świecie cechuje się silną polaryzacją geograficzną. WHO szacuje, że kraje o najwyższym obciążeniu epidemiologicznym znajdują się w Afryce Subsaharyjskiej oraz w regionie zachodniego Pacyfiku.

Wysokie nosicielstwo WZW BRyzyko pośrednieNiskie ryzyko

Mapa poglądowa na podstawie danych WHO o nosicielstwie WZW B. Ryzyko zależy głównie od zachowań i sytuacji, nie tylko od kraju - o szczepieniu decyduje lekarz na konsultacji.

Wysoka endemiczność (HBsAg >= 8%)

Obejmuje kraje o największym obciążeniu epidemiologicznym, głównie w Afryce Subsaharyjskiej (np. Sudan 18,59%, RŚA 11,5%, Kamerun 11,5%, Benin 11,2%, Wybrzeże Kości Słoniowej 10%) oraz w Azji Wschodniej i Pacyfiku (np. Papua-Nowa Gwinea 20%, Hongkong 12%, Chiny 10,23%, Mongolia 8,97%, Laos 13,61%, Birma 11,63%, Kambodża 10,27%, Jemen 13,23%, Afganistan 10,5%).

Umiarkowana i niska endemiczność

Kraje o prewalencji HBsAg poniżej 8%, takie jak Angola (7,6%), Indonezja (3,93%), Syria (5,62%), Arabia Saudyjska (5,34%), Rumunia (5,49%) czy Turcja (4,29%). W krajach o niskiej endemiczności (poniżej 2%), takich jak Polska (1,44%), Belgia (0,7%) czy Austria (0,55%), ryzyko jest znacznie niższe.
Kogo to dotyczy przed wyjazdem

Podróżni planujący pobyt w regionach o wysokiej i umiarkowanej endemiczności (HBsAg > 2%) powinni bezwzględnie uregulować swój status uodpornienia przed wyjazdem. Dotyczy to w szczególności osób odwiedzających krewnych w krajach pochodzenia (VFR), którzy ze względu na bliskie kontakty domowe są narażeni na ekspozycję horyzontalną.

Jak skutecznie chronić się przed WZW B?

Skuteczna profilaktyka zakażeń HBV obejmuje działania immunizacyjne (swoiste) oraz behawioralne (nieswoiste).

Profilaktyka nieswoista

  • wash

    Higiena i przybory

    Unikaj stosowania wspólnych przyborów toaletowych (maszynek do golenia, szczoteczek do zębów).

  • check_circle

    Sterylność narzędzi

    Stosuj wyłącznie sterylny sprzęt jednorazowego użytku podczas tatuażu, akupunktury czy zabiegów kosmetycznych za granicą.

  • local_fire_department

    Bezpieczny seks

    Konsekwentnie używaj prezerwatyw podczas kontaktów seksualnych, szczególnie z nowo poznanymi partnerami.

  • wash

    Zabezpieczanie ran

    Zabezpieczaj wszelkie rany i unikaj bezpośredniego kontaktu z krwią innych osób bez rękawiczek ochronnych.

Profilaktyka poekspozycyjna (PEP)

W przypadku zaistnienia incydentu o charakterze ekspozycji (np. zakłucie igłą niewiadomego pochodzenia, kontakt krwi z uszkodzoną skórą, kontakt seksualny bez zabezpieczenia), kluczowe znaczenie ma natychmiastowe wdrożenie profilaktyki poekspozycyjnej (PEP) optymalnie w ciągu 24 godzin (maksymalnie do 7 dni, dla ekspozycji seksualnej do 14 dni). Metoda czynno-bierna obejmuje jednoczesne podanie pierwszej dawki szczepionki oraz swoistej immunoglobuliny anty-HBs (HBIG) w dwa różne miejsca anatomiczne.
Ważne preparaty HBIG w Polsce

Do podania stosuje się preparaty takie jak np. Gamma anty-HBs 200 (domięśniowo, jak najszybciej po ekspozycji, optymalnie do 24-48h), np. Hepatect CP (dożylnie, jak najszybciej do 24-72h) lub np. Uman Big (domięśniowo, do 24-72h). Immunoglobuliny anty-HBs nie podaje się doustnie - w tej drodze zostaje strawiona i nie daje żadnej ochrony. W przypadku ekspozycji na HIV stosuje się profilaktykę trójlekową przez 28 dni.

Jak unikać kontaktu z krwią i płynami ustrojowymi?

WZW B przenosi się przez krew i inne płyny ustrojowe, dlatego profilaktyka polega na unikaniu ekspozycji podczas zabiegów, kontaktów seksualnych i codziennych sytuacji w podróży.

  1. 1
    Sterylny sprzęt medyczny

    W razie zabiegu lub iniekcji upewnij się, że używany jest jednorazowy, sterylny sprzęt. Unikaj przypadkowych placówek o niepewnym standardzie.

  2. 2
    Tatuaże i piercing

    Rezygnuj z tatuaży, piercingu i zabiegów kosmetycznych naruszających skórę, jeśli nie masz pewności co do sterylizacji narzędzi.

  3. 3
    Przedmioty osobiste

    Nie korzystaj ze wspólnych maszynek do golenia, szczoteczek do zębów, cążków ani innych przedmiotów, które mogą mieć kontakt z krwią.

  4. 4
    Bezpieczne kontakty

    Stosuj prezerwatywy podczas kontaktów seksualnych i unikaj bezpośredniego kontaktu z otwartymi ranami oraz krwią innych osób.

Co zabrać do miejsc występowania WZW B?

clean_hands

Bezpieczeństwo medyczne

medical_services

Rzeczy osobiste i postępowanie po ekspozycji

Szczepienie przeciw WZW B

lek. med. Anna Dukiel
stethoscope lek. med. Anna Dukiel

Konsultacja, kwalifikacja i szczepienie zwykle odbywają się podczas tej samej wizyty, nie ma konieczności rezerwacji szczepionek.

Szczepionki przeciwko WZW B zawierają oczyszczony, rekombinowany antygen powierzchniowy HBsAg (np. Engerix B, Euvax B) albo łączą go z komponentem przeciwko WZW A w preparacie skojarzonym (np. Twinrix Adult). Nie zawierają materiału zakaźnego, więc nie mogą wywołać zakażenia. Jak każda szczepionka mogą dawać odczyny poszczepienne, najczęściej łagodne i przemijające. Efektywność pełnej serii szczepień u osób immunokompetentnych sięga 90-95%.

  • person Dla kogo: Podróżujący, personel medyczny i grupy ryzyka.
  • schedule Schematy: Standardowy (0, 1, 6 mies.) lub przyspieszony.
  • payments Cena: Euvax B 120 zł, Engerix B 190 zł, Twinrix 360 zł.
UMÓW SZCZEPIENIE Cennik szczepień

Rezerwacja terminu szczepienia we Wrocławiu

Po powrocie z podróży

WZW B a powrót z podróży

Autoobserwacja zdrowia po powrocie z tropików pozwala wcześnie wykryć ewentualne zakażenie i wdrożyć leczenie.

schedule

Obserwuj objawy przez kilka miesięcy po powrocie

Okres wylęgania WZW B wynosi od 30 do 160 dni.

Ocena stanu zdrowia po powrocie z podróży do obszarów o podwyższonej endemiczności HBV ma kluczowe znaczenie, zwłaszcza w sytuacji zaistnienia incydentów niosących ze sobą ryzyko zakażenia krwiopochodnego lub seksualnego. Ze względu na długi okres latencji i wylęgania wirusa, ostre objawy chorobowe mogą pojawić się dopiero po kilku miesiącach od powrotu do kraju. W przypadku wystąpienia niepokojących symptomów, takich jak przewlekłe, niewyjaśnione zmęczenie, apatia, zaburzenia dyspeptyczne czy bolesność pod prawym łukiem żebrowym, konieczna jest pilna konsultacja specjalistyczna. Osobom, które doznały ekspozycji na krew lub płyny ustrojowe, zaleca się przeprowadzenie kontrolnych badań serologicznych (HBsAg oraz anti-HBc IgM) po 6, 12 oraz 24 tygodniach. Głównym ośrodkiem referencyjnym na Dolnym Śląsku jest Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. J. Gromkowskiego przy ul. Koszarowej 5 we Wrocławiu.

Gdzie zgłosić się we Wrocławiu

W razie podejrzenia zakażenia zgłoś się na Izbę Przyjęć Oddziałów Zakaźnych we Wrocławiu przy ul. Koszarowej 5. Kontakt telefoniczny to 71 700 3000 (tonowy 4-2) lub komórkowo 519 338 483.

Częste pytania

Zgodnie z aktualnymi wytycznymi Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz polskiego Programu Szczepień Ochronnych (PSO), osoby zdrowe o prawidłowej sprawności układu odpornościowego, które przeszły pełny, podstawowy cykl szczepień przeciw WZW B, nie wymagają rutynowego podawania dawek przypominających ani kontroli miana przeciwciał anti-HBs przez całe życie. Pamięć immunologiczna wygenerowana podczas szczepienia pierwotnego zapewnia skuteczną ochronę przed zakażeniem, nawet jeśli poziom przeciwciał w surowicy spadł poniżej progu wykrywalności.
Należy natychmiast dokładnie przemyć zranione miejsce dużą ilością bieżącej wody i mydłem oraz zdezynfekować ranę odpowiednim środkiem antyseptycznym. Nie wolno wyciskać krwi ze skaleczenia ani tamować jej wypływu w sposób drastyczny. Następnie należy niezwłocznie (optymalnie w ciągu 24 godzin) zgłosić się do najbliższego szpitala lub lekarza zakaźnika w celu kwalifikacji do profilaktyki poekspozycyjnej (PEP). W przypadku braku wcześniejszego szczepienia ochronnego konieczne jest podanie swoistej immunoglobuliny (HBIG) oraz pierwszej dawki szczepionki przeciw WZW B. Po powrocie do kraju należy kontynuować diagnostykę kontrolną w 6., 12. i 24. tygodniu od incydentu.
Tak, szczepionka skojarzona Twinrix Adult może być stosowana w schemacie ultra-przyspieszonym (podanie dawek w dniach 0, 7 i 21). Badania kliniczne wykazują, że po podaniu trzech dawek w tym schemacie, około 82-85% osób uzyskuje ochronne miano przeciwciał przeciwko WZW B już po upływie miesiąca od rozpoczęcia cyklu, podczas gdy ochrona przeciwko WZW typu A rozwija się u niemal 99% szczepionych. Należy jednak bezwzględnie pamiętać, że warunkiem uzyskania trwałej, długoletniej ochrony jest przyjęcie czwartej dawki uzupełniającej po 12 miesiącach od podania dawki pierwszej.
Nie. Status szczepienia przeciw WZW B nie jest kryterium odraczania zabiegów, a przy pilnym wskazaniu operuje się niezależnie od tego, na jakim etapie schematu jesteś. Warto rozumieć, czemu szczepienie tutaj służy: chroni Ciebie przed zakażeniem przy kontakcie z krwią, a nie zabezpiecza przebiegu samego zabiegu. Jeśli operacja jest planowa i termin na to pozwala, rozsądnie jest rozpocząć schemat wcześniej, żeby wejść na zabieg z ochroną. Jeśli terminu nie ma, decyzję o operacji podejmuje się na podstawie wskazań chirurgicznych, a szczepienie kontynuuje się według harmonogramu.

Zabezpiecz się przed WZW B

Skonsultuj się z lekarzem, aby upewnić się, czy szczepienie jest zalecane dla Twojego kierunku.

Umów wizytę +48 696 353 300
lek. med. Anna Dukiel

Lekarz, który rozumie podróżnych

lek. med. Anna Dukiel

Lekarz z ponad 1000 przygotowanych pacjentów do wyjazdów na wszystkie kontynenty. Mam doświadczenie w ocenie ryzyka zdrowotnego podróżnych kierujących się do Azji, Afryki i Ameryki Południowej - regionów, które znam zarówno z aktualnych rekomendacji medycznych, jak i z własnych wypraw. Trekking wysokogórski, nurkowanie i wyprawy w głąb dżungli towarzyszą mi od lat.

  • Ponad 1000 przygotowanych podróżnych
  • Doświadczenie z Azji, Afryki i Ameryki Płd.
  • Kwalifikacja zgodna z aktualną wiedzą medyczną
Umów wizytę
Umów wizytę Zadzwoń