Czym jest błonica?
Błonica, znana historycznie jako dławiec lub krup, to ostra, bakteryjna choroba zakaźna wywoływana przez maczugowca błonicy (Corynebacterium diphtheriae). Czynnikiem etiologicznym jest Gram-dodatnia, tlenowa, bezotoczkowa pałeczka o charakterystycznym maczugowatym kształcie, która nie wykazuje zdolności ruchu ani nie wytwarza przetrwalników. Patogen namnaża się we wrotach zakażenia, którymi najczęściej są błony śluzowe górnych dróg oddechowych lub uszkodzona skóra. Za ciężki przebieg kliniczny oraz powikłania narządowe odpowiada silna egzotoksyna błonicza, wytwarzana wyłącznie przez szczepy zakażone bakteriofagiem niosącym gen tox (zjawisko konwersji lizogennej). Egzotoksyna ta hamuje syntezę białek w komórkach gospodarza, co prowadzi do ich bezpośredniej śmierci i powstawania grubych, spoistych nalotów zwanych błonami rzekomymi. Szczepy nietoksynogenne, choć pozbawione genu kodującego toksynę, również wykazują potencjał chorobotwórczy, wywołując rzadkie infekcje o charakterze inwazyjnym. W krajach rozwiniętych, obok klasycznych zakażeń, odnotowuje się również przypadki wywołane przez inne toksynotwórcze maczugowce, takie jak Corynebacterium ulcerans.
Jedynym rezerwuarem Corynebacterium diphtheriae jest człowiek - może nim być osoba chora, ozdrowieniec bądź bezobjawowy nosiciel. Transmisja zakażenia następuje najczęściej drogą kropelkową, poprzez bezpośredni kontakt z wydzieliną z dróg oddechowych lub wysiękiem ze zmian skórnych, a rzadziej drogą pokarmową (np. przez skażone mleko). Okres wylęgania choroby wynosi średnio od 2 do 4 dni, mieszcząc się w przedziale od 1 do 10 dni. Zakaźność rozpoczyna się już w ostatnich 2 dniach okresu inkubacji, utrzymuje się przez całą fazę objawową i wygasa po około 4 dniach od rozpoczęcia skutecznej antybiotykoterapii. U osób nieleczonych siewstwo bakterii może trwać od 2 do 3 tygodni, a w przypadku postaci skórnej okres ten ulega znacznemu wydłużeniu, stanowiąc stałe źródło zakażeń w populacji.
