Szczepienia do Boliwii

Co warto wiedzieć o zdrowiu i bezpieczeństwie w Boliwii?

Boliwia to jeden z najbardziej wyrazistych i kontrastowych kierunków Ameryki Południowej - kraj, w którym najwyżej położona stolica świata sąsiaduje z amazońską dżunglą. Lustrzane przestworza Salar de Uyuni, święte jezioro Titicaca, kolonialne Sucre i Potosí, tętniące La Paz oraz dziki park Madidi składają się na podróż przez skrajne wysokości - od ponad 4000 m na altiplano po nizinne tropiki. I to właśnie wysokość, a nie egzotyczne choroby, jest tu najważniejszym tematem zdrowotnym dla większości turystów. Dopiero zjazd na niziny zmienia reguły gry.

Choroba wysokościowa (soroche) to wyzwanie numer jeden w Boliwii. Lotnisko w El Alto leży na około 4060 m, więc lecąc do La Paz, lądujesz od razu bardzo wysoko, bez czasu na stopniową aklimatyzację - ostra choroba górska dotyka wtedy 30-40% podróżnych, niezależnie od formy. Objawy to ból głowy, nudności, osłabienie i bezsenność. Pomaga powolne tempo w pierwszych dniach, dobre nawodnienie i unikanie alkoholu, a gdy stopniowe wchodzenie jest niemożliwe, lekarz może zalecić acetazolamid, który zaczyna się przyjmować dzień przed wejściem na wysokość. Tradycyjny mate de coca łagodzi objawy, ale nie zastępuje rozsądku ani leku. Narastający ból głowy, duszność w spoczynku czy dezorientacja to sygnały, by natychmiast zjechać niżej.

Strefa nizinna i Amazonia to zupełnie inny świat zdrowotny. Na wschodzie i północy kraju - w Santa Cruz, Beni, Pando oraz w dżungli Madidi i wokół Rurrenabaque - poniżej około 2300 metrów pojawiają się żółta gorączka, malaria i denga. Żółta gorączka jest tam zalecana (przyjmij ją min. 10 dni przed wyjazdem), malaria występuje w niskim nasileniu, głównie jako Plasmodium vivax, a denga daje na nizinach duże epidemie przez cały rok. Klasyczna trasa po wyżynach - La Paz, Uyuni, Titicaca, Potosí, Sucre - jest od tych chorób wolna, więc profilaktykę dobiera się do tego, czy planujesz zjazd w tropiki.

Choroby pokarmowe i woda dotyczą całego kraju. WZW A i dur brzuszny przenoszą się przez skażoną wodę i żywność, dlatego w całej Boliwii należy pić wodę butelkowaną, unikać lodu i dań długo stojących. Na wysokości dobre nawodnienie jest podwójnie istotne, bo zmniejsza objawy soroche - ale pij wyłącznie bezpieczną wodę. WZW A i dur brzuszny to rozsądne minimum szczepień dla każdego podróżnego, niezależnie od trasy.

Wścieklizna jest w Boliwii realnym problemem - wścieklizna psów występuje powszechnie, a wirus jest też obecny u nietoperzy. Szczepienie przedekspozycyjne warto rozważyć przy dłuższych pobytach, podróży z dziećmi oraz wyprawach z dala od opieki medycznej. Po każdym ugryzieniu lub zadrapaniu należy natychmiast przemyć ranę wodą z mydłem i pilnie szukać pomocy, bo dostęp do szczepionki poekspozycyjnej bywa ograniczony.

Opieka medyczna i ubezpieczenie. Opieka w Boliwii jest ograniczona i poniżej standardów europejskich, najlepsza w prywatnych placówkach La Paz i Santa Cruz, zawsze płatna z góry. Na altiplano, w Uyuni i w Amazonii dostęp do zaawansowanej pomocy jest utrudniony, a poważny przypadek - ciężka choroba wysokościowa, uraz na trekkingu czy zachorowanie w dżungli - może wymagać kosztownego transportu, czasem ewakuacji do sąsiedniego kraju. Dodatkowo Boliwia nie ma polskiej ambasady (opiekę konsularną pełni Ambasada RP w Limie), dlatego dobra polisa z pokryciem min. 50 000 EUR, transportem medycznym i ewakuacją jest tu absolutną koniecznością.