Czym jest odra?
Odra to ostra, wirusowa choroba zakaźna wywoływana przez wirus odry z rodziny paramyksowirusów. Jedynym rezerwuarem wirusa jest człowiek, co czyni tę chorobę teoretycznie możliwą do wyeliminowania, i właśnie dlatego objęto ją międzynarodowym programem eliminacji. Zakażenie szerzy się drogą powietrzną oraz kropelkową, a wirus zachowuje zakaźność w powietrzu pomieszczenia jeszcze przez pewien czas po wyjściu osoby chorej.
Wrotami zakażenia są błony śluzowe dróg oddechowych i spojówki. Wirus namnaża się początkowo w nabłonku dróg oddechowych i w lokalnych węzłach chłonnych, następnie rozsiewa się drogą krwi, zajmując skórę, spojówki, drogi oddechowe oraz układ odpornościowy. Za typowy dwufazowy obraz choroby odpowiada właśnie ta kolejność: najpierw dominują objawy nieżytowe, a wysypka pojawia się dopiero po kilku dniach, jako wynik reakcji odpornościowej na zakażone komórki naczyń skóry.
Odra należy do najbardziej zaraźliwych chorób człowieka. Wśród osób nieuodpornionych, które miały kontakt z chorym, zachorowuje zdecydowana większość, a do transmisji nie jest potrzebny bezpośredni kontakt. Okres wylęgania wynosi zwykle od 10 do 14 dni, przy czym pierwsze objawy nieżytowe wyprzedzają wysypkę o 2 do 4 dni. Zakaźność rozpoczyna się jeszcze przed wysypką i utrzymuje kilka dni po jej wystąpieniu, dlatego zakażenia następują często od osób, które w tym momencie nie wiedzą jeszcze, na co chorują.
Osobną cechą odry, wyróżniającą ją wśród chorób wysypkowych, jest wpływ na układ odpornościowy. Zakażenie uszkadza komórki pamięci immunologicznej, przez co po przechorowaniu organizm przez wiele miesięcy słabiej reaguje na patogeny, wobec których był wcześniej uodporniony. Skutkiem jest zwiększona podatność na inne infekcje w okresie po odrze, niezależna od jej własnych powikłań.
