Jakie szczepienia do Lesotho?

Co warto wiedzieć o zdrowiu i bezpieczeństwie w Lesotho?

Lesotho nazywa się Królestwem w Niebie i nie jest to przenośnia: to jedyny kraj świata leżący w całości powyżej tysiąca metrów nad poziomem morza, otoczony ze wszystkich stron przez terytorium RPA. Przełęcz Sani wspinająca się na 2876 metrów, granie Gór Smoczych, pasterze w charakterystycznych kocach na kucykach Basotho i śnieg, którego na tym kontynencie nikt się nie spodziewa. Ta wysokość jest tu głównym faktem geograficznym i zarazem głównym faktem zdrowotnym - działa w obie strony.

Co odpada. Malarii w Lesotho nie ma; CDC nie wymienia jej wśród ryzyk tego kierunku, a powodem jest właśnie wysokość, na której komar Anopheles nie utrzymuje transmisji. Nie stosuje się więc profilaktyki przeciwmalarycznej i nie potrzeba tabletek. Żółta gorączka nie jest ani wymagana przy wjeździe, ani zalecana ze względów zdrowotnych, więc odpada też Międzynarodowa Książeczka Szczepień - chyba że dalsza trasa obejmuje kraj, który jej wymaga. To skraca listę przygotowań i obniża koszt, ale bywa zwodnicze: brak dwóch najgłośniejszych pozycji nie oznacza, że kierunek nie wymaga konsultacji.

Co dochodzi w zamian. Po pierwsze wysokość: brytyjskie MSZ wymienia chorobę wysokościową jako ryzyko w części kraju, a przy szybkim wjeździe na Sani Pass objawy - ból głowy, nudności, bezsenność, duszność przy wysiłku - pojawiają się zwykle w ciągu kilku godzin. Nie ma na to szczepionki; pomaga wolniejsze zdobywanie wysokości, nawodnienie, rezygnacja z alkoholu pierwszej doby, a przy narastających objawach po prostu zejście niżej. Po drugie zimno: to jedyny kraj w tej części Afryki z regularnymi opadami śniegu, z mrozem w górach od czerwca do sierpnia i z ośrodkiem narciarskim Afriski powyżej trzech tysięcy metrów. Podróżni pakujący się „na Afrykę” zabierają zbyt lekkie rzeczy i to jest tutaj najczęstszy błąd. Po trzecie wścieklizna: CDC odnotowuje, że zakażone psy występują w Lesotho powszechnie, a w górskich wioskach psy pilnujące stad są wszędzie.

Woda, jedzenie i rzeki. WZW A i biegunka podróżnych przenoszą się przez wodę i żywność, a w górskich wioskach dostęp do bieżącej wody bywa ograniczony - stąd wskazanie do szczepienia i zasada picia wody butelkowanej lub uzdatnionej. WZW B CDC zaleca tu wszystkim nieszczepionym w każdym wieku. Dur brzuszny ma wskazanie warunkowe: przy pobytach dłuższych niż miesiąc, gorszych warunkach sanitarnych i odwiedzinach u rodziny. Osobnym tematem jest schistosomatoza - larwy przenikają przez nieuszkodzoną skórę przy kontakcie ze słodką wodą, więc rzeki i strumienie odpadają, choć po długiej wędrówce zimna woda kusi.

Plan awaryjny prowadzi przez granicę. To rzecz, o której trzeba pomyśleć przed wyjazdem, a nie w karetce. Lesotho ma podstawową opiekę medyczną - dwa główne szpitale w Maseru, a poza stolicą zaplecze skromne i rozproszone po dolinach. W praktyce większość przyjezdnych w poważniejszych przypadkach korzysta z placówek w Bloemfontein w RPA, oddalonym o około 140 kilometrów i półtorej godziny jazdy od Maseru, gdzie działa klinika dysponująca prywatnymi karetkami. Oznacza to, że droga po pomoc wiedzie przez przejście graniczne: paszport trzeba mieć przy sobie, a nie w hotelu, a polisa musi pokrywać leczenie i transport także na terenie RPA, najlepiej razem z aktywnościami górskimi. Karta EKUZ nie obowiązuje w żadnym z tych krajów. Pomoc konsularną obywatelom RP zapewnia Ambasada RP w Pretorii, w której okręgu leżą także Botswana, Eswatini, Mozambik, Namibia, Zambia i Zimbabwe.