Szczepienia do Armenii

Co warto wiedzieć o zdrowiu i bezpieczeństwie w Armenii?

Armenia to jedno z najstarszych chrześcijańskich państw świata - kraina kamiennych klasztorów, Kaukazu i serdecznej gościnności, coraz chętniej odkrywana przez polskich podróżnych. Od Erywania w cieniu biblijnego Araratu, przez wykuty w skale Geghard, Chor Wirap u stóp góry i wiszący nad wąwozem Tatew, po wysokogórskie jezioro Sewan i lesiste Dylidżan. Pod względem zdrowotnym Armenia jest kierunkiem lekkim - nie ma tu malarii (zlikwidowanej i potwierdzonej przez WHO w 2011 roku) ani żółtej gorączki, a egzotyczne szczepienia nie są potrzebne. Realne tematy są przyziemne: wścieklizna, higiena wody i jedzenia oraz ostrożność wobec surowego nabiału.

Wścieklizna to przy tym lekkim kierunku najpoważniejszy temat szczepienny. Bezpańskie psy są w Armenii obecne, także w miastach i przy klasztorach, a choroba występuje również u zwierząt dzikich. Po ugryzieniu szczepienie poekspozycyjne trzeba rozpocząć jak najszybciej, a poza Erywaniem dostęp do surowicy bywa utrudniony - dlatego przy dłuższych pobytach, wyprawach w góry i podróży z dziećmi warto rozważyć szczepienie przedekspozycyjne. Każde ugryzienie lub zadrapanie natychmiast przemyj wodą z mydłem i pilnie zgłoś się po pomoc.

WZW A, dur brzuszny i bruceloza. WZW A i dur przenoszą się przez skażoną wodę i jedzenie - to rozsądne minimum szczepienne, które warto połączyć z higieną żywieniową (woda butelkowana lub przegotowana poza miastem, dania świeżo gotowane). Charakterystycznym dla regionu ryzykiem jest natomiast bruceloza, przenoszona głównie przez niepasteryzowane mleko oraz miękkie i zagrodowe sery. Armeńska kuchnia mleczna jest pyszna, ale produkty z surowego mleka lepiej omijać lub wybierać pasteryzowane - to najczęstsze realne ryzyko żywieniowe na tym kierunku, obok zwykłej biegunki podróżnych.

Kaukaz, kleszcze i bezpieczeństwo. Armenia jest górzysta: latem w nizinnym Erywaniu bywa bardzo gorąco, a w górach słońce jest mocne i pogoda zmienna - przy trekkingu (np. Aragac ok. 4090 m, okolice Sewanu i Dylidżanu) zdobywaj wysokość rozsądnie i miej ciepłą warstwę. W ciepłej porze na wsi i szlakach pojawiają się kleszcze przenoszące gorączkę krwotoczną krymsko-kongijską (CCHF), na którą nie ma szczepionki - chroni repelent z DEET, zakrywające ubranie i kontrola ciała, a przy częstej aktywności w terenie warto rozważyć szczepienie przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu (KZM). Sama Armenia jest spokojnym, gościnnym krajem, ale strefę przygraniczną z Azerbejdżanem należy omijać (niewybuchy, napięcia), a przed wyjazdem warto sprawdzić aktualne komunikaty polskiego MSZ. Armenia leży poza Unią Europejską, więc karta EKUZ nie działa - potrzebna jest komercyjna polisa z pokryciem kosztów leczenia i transportem medycznym, a przy trekkingu także z ratownictwem górskim.