Szczepienia do Kirgistanu

Co warto wiedzieć o zdrowiu i bezpieczeństwie w Kirgistanie?

Kirgistan to jeden z najbardziej górzystych krajów świata - kraina Tień-Szanu, alpejskich jezior, jurt i koczowniczej kultury, którą Polacy odkrywają coraz chętniej dzięki trekkingowi, wizom na wyciągnięcie ręki i niskim kosztom. Od Biszkeku i wąwozu Ala-Archa, przez bezkresne, niezamarzające Issyk-Kul i wysokogórskie pastwiska Song-Köl, po kamienny karawanseraj Tash Rabat na Jedwabnym Szlaku i siedmiotysięczniki Tień-Szanu przy granicy z Chinami. Pod względem zdrowotnym Kirgistan nie jest krajem tropikalnym - nie ma tu malarii ani żółtej gorączki - ale ma swój własny, specyficzny zestaw zagrożeń, na czele z wścieklizną, kleszczami, chorobą wysokościową oraz ryzykiem związanym ze zwierzętami i surowym nabiałem.

Wścieklizna to w Kirgistanie temat numer jeden. Bezpańskie i pasterskie psy są obecne wszędzie - od ulic Biszkeku po najdalsze obozy pasterzy w górach - a choroba występuje również u zwierząt dzikich. Kluczowy jest dostęp do pomocy: po ugryzieniu szczepienie poekspozycyjne trzeba rozpocząć jak najszybciej, a poza stolicą o surowicę i szczepionkę bywa trudno. Dlatego przy trekkingu, wyprawach w góry, podróży z dziećmi i dłuższych pobytach szczepienie przedekspozycyjne jest mocno zalecane - nie zwalnia z pomocy po ekspozycji, ale daje bezcenny czas. Każde ugryzienie lub zadrapanie natychmiast przemyj wodą z mydłem i pilnie zgłoś się po pomoc.

WZW A i dur brzuszny to szczepienne minimum dla każdego podróżnego do Kirgistanu - obie choroby przenoszą się przez skażoną wodę i jedzenie. Pij wodę butelkowaną, przegotowaną lub filtrowaną (także do mycia zębów), unikaj lodu z niepewnych źródeł i jedz dania świeżo gotowane. Dieta kirgiska jest mięsno-nabiałowa, a u nomadów częsty jest nabiał z niepasteryzowanego mleka - zwłaszcza kumys, czyli sfermentowane mleko klaczy, oraz świeże sery. Z tego względu warto zachować ostrożność (ryzyko brucelozy, która jest w Kirgistanie endemiczna). WZW A daje ochronę na około 25 lat, a dur brzuszny warto dodać zwłaszcza przy wyjazdach poza stolicę.

Kleszczowe zapalenie mózgu i bąblowica. W lasach i górach, od wczesnej wiosny do późnej jesieni, aktywne są kleszcze przenoszące kleszczowe zapalenie mózgu - ogniska opisano m.in. w obwodzie czujskim (Park Narodowy Ala-Archa, wąwóz Kegety, okolice Tokmaku). Przy trekkingu, biwakowaniu i dłuższym pobycie na łonie natury warto rozważyć szczepienie, a niezależnie od niego stosować repelent, kontrolować ciało i nosić zakrywające ubranie. Drugim, mniej oczywistym ryzykiem jest bąblowica (echinokokoza) - Kirgistan ma jedną z najwyższych zapadalności na świecie, a przenosi się ona głównie przez psy pasterskie i kontakt z zakażonym środowiskiem. Myj ręce i surowe produkty, unikaj kontaktu z psami przy stadach.

Wysokość, klimat i ubezpieczenie. Kirgistan to kraj wysokich gór - znaczna jego część leży powyżej 2500 m, a Tień-Szan ma szczyty przekraczające 7000 m (Pik Pobiedy, Chan Tengri, Pik Lenina). Choroba wysokościowa jest realnym tematem na trekkingu i już nad alpejskim Song-Köl (ok. 3000 m) bywa odczuwalna - klucz to stopniowa aklimatyzacja, picie wody i niebagatelizowanie objawów, a przy szybkim wejściu wysoko rozważa się lek (np. acetazolamid). Górski klimat jest wymagający: noce bywają zimne nawet latem, słońce mocne, a pogoda zmienna. Najważniejsze jest jednak zaplecze: w górach do najbliższego porządnego szpitala bywają godziny jazdy trudnymi drogami, a poważny przypadek może wymagać ratownictwa górskiego i ewakuacji lotniczej. Dlatego polisa z wysokim pokryciem, transportem medycznym i ratownictwem w górach - obejmująca trekking, wspinaczkę i jazdę konną - jest przy wyjeździe do Kirgistanu absolutną podstawą. Kraj leży poza Unią Europejską, więc karta EKUZ nie działa.