Czym jest WZW A?
Wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW A), powszechnie określane w nomenklaturze potocznej jako „żółtaczka pokarmowa” lub „choroba brudnych rąk”, jest ostrą chorobą infekcyjną miąższu wątroby. Czynnikiem etiologicznym odpowiedzialnym za wywołanie tego schorzenia jest wirus zapalenia wątroby typu A (HAV – Hepatitis A virus), sklasyfikowany w rodzinie Picornaviridae. Jest to mały, bezotoczkowy wirus zawierający jednoniciowy kwas rybonukleinowy (RNA), cechujący się wyjątkowo wysoką stabilnością strukturalną oraz odpornością na niekorzystne czynniki fizykochemiczne środowiska zewnętrznego. Patogen ten wykazuje zdolność do długotrwałego przetrwania w wodzie słodkiej i słonej, na powierzchniach nieożywionych oraz w produktach spożywczych, co w sposób bezpośredni ułatwia jego transmisję i utrudnia działania eliminacyjne.
Głównym rezerwuarem wirusa HAV jest człowiek. Podstawowa droga transmisji ma charakter fekalno-oralny (pokarmowy). Do zakażenia dochodzi najczęściej poprzez spożycie wody pitnej lub żywności skażonej cząstkami wirusowymi, a także poprzez bezpośredni kontakt interpersonalny z osobą zakażoną, uwarunkowany niedostateczną higieną rąk. Istotną i rosnącą rolę w epidemiologii WZW A odgrywa transmisja poprzez kontakty seksualne (zwłaszcza analne oraz bezpośrednie kontakty oralno-analne). Droga ta jest szczególnie istotna w populacji mężczyzn mających kontakty seksualne z mężczyznami (MSM), gdzie wirus szerzy się poprzez kontakt z zanieczyszczonymi powierzchniami ciała lub przedmiotami.
Wirus HAV jest wydalany z kałem w bardzo dużych ilościach, przy czym dynamika tego procesu ma kluczowe znaczenie epidemiologiczne. Maksymalna zakaźność występuje na 1–2 tygodnie przed pojawieniem się pierwszych objawów klinicznych (w tym żółtaczki), kiedy pacjent nie jest świadomy swojej choroby, oraz trwa do około tygodnia po ich wystąpieniu. Zakażone dzieci mogą wydalać patogen znacznie longej niż osoby dorosłe, a całkowity czas obecności wirusa w kale może sięgać nawet 6 tygodni od momentu infekcji. Obecność wirusa stwierdza się również we krwi oraz ślinie osoby zakażonej, aczkolwiek jego stężenie w tych płynach ustrojowych jest o kilka rzędów wielkości niższe niż w kale. Okres wylęgania choroby wynosi średnio 28–30 dni, wykazując zakres wahań od 15 do 50 dni.
