Bali przed wyjazdem: komary, wścieklizna, jedzenie i alkohol

W skrócie

Bali ma rozbudowaną bazę hotelową i dobrze zorganizowaną turystykę, przez co łatwo traktować wyjazd jak urlop w Europie z lepszą pogodą. Wyspa leży jednak w strefie tropikalnej i podróżnego dotyczą tam te same zagrożenia co w innych krajach Azji Południowo-Wschodniej. Dobór szczepień przed wyjazdem do Indonezji opisaliśmy na stronie kierunku. Poniżej omawiamy tę część ochrony, która zależy od zachowania na wyspie.

Szczepienia przed wylotem

Punktem wyjścia jest kalendarz szczepień, który już masz. Na Bali najczęściej rozważa się uzupełnienie ochrony przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i typu B, durowi brzusznemu oraz błonicy, tężcowi i krztuścowi. CDC zaleca szczepienie przeciw WZW typu A wszystkim nieszczepionym podróżnym od pierwszego roku życia, a przeciw durowi brzusznemu większości osób jadących do Indonezji. O szczepieniu przeciw wściekliźnie i japońskiemu zapaleniu mózgu decyduje charakter wyjazdu, co omawiamy niżej.

Szczepionka zaczyna chronić dopiero po pewnym czasie, a część schematów obejmuje kilka dawek rozłożonych na tygodnie. Wizytę umawia się więc z kilkutygodniowym wyprzedzeniem.

Komary: denga, Zika i niskie ryzyko malarii

Najczęstszą chorobą przenoszoną przez komary wśród turystów na Bali jest denga. Przenoszą ją komary z rodzaju Aedes, które żyją blisko ludzi, rozmnażają się w niewielkich zbiornikach wody wokół zabudowań i kłują w ciągu dnia, z dwoma szczytami aktywności: po wschodzie słońca i przed zmierzchem. Repelent nakładany dopiero wieczorem nie chroni więc w godzinach największego narażenia, czyli przy basenie, na tarasie restauracji i w drodze na plażę. Natężenie zachorowań zmienia się sezonowo i z roku na rok.

Te same komary przenoszą wirusa Zika. CDC zaleca wszystkim podróżnym na Bali ochronę przed ukąszeniami i przed przeniesieniem zakażenia drogą płciową w trakcie wyjazdu i po powrocie, a NaTHNaC odnotowuje, że ostatnie przypadki zawleczone do Francji wiązały się głównie z pobytem na Bali i sąsiednich wyspach. Dla kobiet w ciąży i par planujących ciążę ma to znaczenie przy samym wyborze kierunku i powinno zostać omówione przed rezerwacją.

Malaria nie jest na Bali typowym zagrożeniem. Według CDC w rejonach turystycznych wyspy nie dochodzi do jej transmisji, a NaTHNaC ocenia ryzyko na Bali i Lomboku jako niskie i nie zaleca rutynowej profilaktyki lekowej. Inaczej wygląda sytuacja na wyspach położonych dalej na wschód, dlatego przy łączeniu Bali z innymi częściami Indonezji decyzję o profilaktyce podejmuje się osobno dla każdego etapu trasy.

• Repelent w bagażu podręcznym, nie w walizce nadanej na lot. Przydaje się już w drodze z lotniska i przy przesiadkach.
• Nakładanie w ciągu dnia, ponownie po kąpieli i zgodnie z czasem działania podanym na opakowaniu. Krem z filtrem nakłada się przed repelentem.
• Odzież zakrywająca ramiona i nogi o świcie, o zmierzchu i na wycieczkach w głąb wyspy.
• Moskitiera albo szczelne siatki w oknach tam, gdzie pokój nie ma klimatyzacji.

W leczeniu gorączki przy podejrzeniu dengi nie stosuje się kwasu acetylosalicylowego ani niesteroidowych leków przeciwzapalnych, ponieważ zwiększają ryzyko krwawień. Szczegóły przebiegu choroby i kwalifikacji do szczepienia opisuje poradnik o dendze.

Wścieklizna: psy na ulicach i małpy przy świątyniach

Wścieklizna występuje w Indonezji u zwierząt domowych i dzikich, a na Bali turysta styka się z nimi częściej, niż się spodziewa. Brytyjskie ministerstwo spraw zagranicznych zwraca uwagę na liczne psy wolno żyjące na ulicach oraz małpy przy świątyniach i w miejscach turystycznych, w tym w lasach małp. Małpy są tam oswojone z ludźmi. Sięgają po jedzenie, okulary i torby, a do ugryzienia albo zadrapania dochodzi zwykle przy karmieniu lub przy zdjęciu robionym z bliska.

Choroba po wystąpieniu objawów kończy się zgonem praktycznie w każdym przypadku, natomiast zakażeniu można skutecznie zapobiec, jeżeli po kontakcie ze zwierzęciem szybko wdroży się postępowanie poekspozycyjne. Okres wylęgania wynosi zwykle od dwóch do trzech miesięcy, ale może trwać od tygodnia do roku, więc brak objawów w pierwszych dniach niczego nie przesądza.

Szczepienie przed wyjazdem upraszcza to postępowanie. NaTHNaC podkreśla, że pełny cykl szczepienia przedekspozycyjnego znosi potrzebę podawania immunoglobuliny, której na świecie brakuje, a po ugryzieniu wystarczają wtedy dawki przypominające. Ma to szczególne znaczenie przy dłuższych pobytach, podróżach z dziećmi, które częściej podchodzą do zwierząt i nie zawsze mówią o zadrapaniu, oraz przy wyjazdach poza główne ośrodki. Więcej informacji zawiera poradnik o wściekliźnie.

Woda, jedzenie i biegunka podróżnych

Biegunka podróżnych, potocznie nazywana „Bali belly”, jest najczęstszym problemem zdrowotnym turystów na wyspie. Zwykle wywołują ją bakterie przenoszone przez wodę i żywność, mija samoistnie po kilku dniach i wymaga przede wszystkim nawadniania. Tą samą drogą szerzą się jednak WZW typu A i dur brzuszny, przed którymi chroni szczepienie, ale higiena pozostaje konieczna także po nim.

Zasady są te same co w innych krajach regionu: woda butelkowana z nienaruszonym zamknięciem, ostrożność wobec lodu z nieznanego źródła, potrawy podawane gorące, owoce obierane samodzielnie, mycie rąk przed jedzeniem albo preparat do dezynfekcji, gdy nie ma dostępu do wody. Szczegółowe kryteria wyboru posiłków w kuchni ulicznej opisaliśmy w artykule o Wietnamie.

Alkohol i zatrucia metanolem

Osobnym zagrożeniem, o którym ostrzegają rządy kilku krajów, są zatrucia metanolem. Według informacji rządu Kanady zdarzały się one po napojach kupionych w hotelach, barach i sklepach w rejonach turystycznych, w tym na Bali i Lomboku. Brytyjskie ministerstwo spraw zagranicznych dodaje, że podrabiane wersje znanych marek alkoholu mogą zawierać duże ilości metanolu, a zatrutego napoju nie da się rozpoznać ani po smaku, ani po zapachu.

Pierwsze objawy pojawiają się zwykle od 2 do 48 godzin po wypiciu: nudności, wymioty, ból i zawroty głowy, czyli dolegliwości łatwe do pomylenia z kacem. Później dochodzą zaburzenia widzenia, takie jak zamglony obraz, błyski i ubytki w polu widzenia, które mogą przejść w ślepotę. Leczenie istnieje, ale skuteczność zależy od czasu jego rozpoczęcia, dlatego pogorszenie widzenia po alkoholu jest powodem do natychmiastowego zgłoszenia się do szpitala, także w nocy.

Ryzyko ogranicza wybór napojów w fabrycznie zamkniętych butelkach otwieranych przy Tobie, ostrożność wobec bardzo tanich drinków i koktajli z nieznanym składem oraz niepozostawianie szklanki bez nadzoru.

Zakres przygotowań zależy od planu

Tydzień w hotelu na południu wyspy wymaga skromniejszego przygotowania niż wejście na wulkan, noclegi w wioskach albo miesiąc podróży po kolejnych wyspach.

Japońskie zapalenie mózgu występuje w całej Indonezji przez cały rok. CDC zaleca szczepienie osobom, które spędzą na obszarach jego występowania miesiąc lub dłużej albo często tam wracają, i nie zaleca go przy krótkich pobytach w miastach. Typowy dwutygodniowy urlop w hotelu zwykle tego szczepienia nie wymaga, natomiast przy pobycie od miesiąca w Ubud i na terenach wiejskich warto je rozważyć.

Zestaw szczepień i zaleceń zależy od trasy, długości pobytu, planowanych aktywności, wieku i dotychczasowych szczepień. Plan da się ułożyć bez wizyty w gabinecie, podczas rozmowy online, a same szczepienia wykonuje się na miejscu we Wrocławiu, gdzie powstaje wpis do Międzynarodowej Książeczki Szczepień.