Czym jest półpasiec?
Półpasiec nie jest nową infekcją, lecz reaktywacją wirusa ospy wietrznej i półpaśca (VZV), tego samego, który wywołał ospę wietrzną, najczęściej w dzieciństwie. Po przebyciu zakażenia pierwotnego wirus nie zostaje usunięty z organizmu - wędruje wzdłuż nerwów czuciowych do zwojów rdzeniowych i zwojów nerwów czaszkowych, gdzie przechodzi w stan latencji i pozostaje przez całe życie gospodarza.
Utrzymanie wirusa w uśpieniu jest aktywnym procesem, za który odpowiada swoista odporność komórkowa. Z wiekiem jej sprawność stopniowo spada, a wraz z nią maleje kontrola nad wirusem. To zjawisko, określane jako immunosenescencja, tłumaczy, dlaczego zapadalność na półpasiec rośnie systematycznie po 50. roku życia i dlaczego u osób z obniżoną odpornością choroba pojawia się wcześniej i ciężej.
Po reaktywacji wirus namnaża się w zwoju i wędruje wstecznie wzdłuż nerwu czuciowego do skóry. Ta droga wyjaśnia całą charakterystykę kliniczną: wysypka pojawia się wyłącznie w obszarze unerwianym przez zajęty zwój (dermatomie), jest jednostronna i nie przekracza linii środkowej ciała. Wyjaśnia też, dlaczego ból poprzedza zmiany skórne - zapalenie obejmuje nerw, zanim wirus dotrze do naskórka.
Uszkodzenie nerwu w trakcie tego procesu jest źródłem najpoważniejszego następstwa choroby. Neuralgia popółpaścowa nie jest przedłużeniem stanu zapalnego skóry, lecz bólem neuropatycznym wynikającym z trwałego uszkodzenia włókien czuciowych i wtórnych zmian w ośrodkowym przetwarzaniu bodźców bólowych. Dlatego nie odpowiada na typowe leki przeciwbólowe i wymaga preparatów działających na przewodnictwo nerwowe, a jej leczenie bywa długotrwałe.
