+48 696 353 300 8:00-21:00 (pn-sb)

Medycyna podróży

Ochrona przed grypą w podróży

Najczęstsza choroba zakaźna psująca urlop. Na półkuli południowej jej sezon przypada na nasze lato, a w tropikach wirus krąży przez cały rok.

Szczepienie na grypę Sezon na świecie

Czym jest grypa?

Grypę wywołują wirusy z rodziny Orthomyxoviridae, przy czym dla człowieka znaczenie epidemiczne mają typy A i B. Typ A dzieli się dalej na podtypy według dwóch białek powierzchniowych: hemaglutyniny i neuraminidazy, stąd oznaczenia takie jak H1N1 czy H3N2.

Cechą, która odróżnia grypę od większości chorób zakaźnych, jest tempo zmienności wirusa. Zachodzi ona dwiema drogami. Pierwsza to dryf antygenowy - stopniowe, drobne mutacje białek powierzchniowych, przez które przeciwciała z poprzedniego sezonu rozpoznają wirusa coraz słabiej. To właśnie dryf wymusza coroczną aktualizację składu szczepionki. Druga to skok antygenowy, czyli wymiana całych segmentów materiału genetycznego między szczepami ludzkimi i zwierzęcymi. Zdarza się rzadko, ale to on odpowiada za pandemie, ponieważ populacja nie ma wtedy żadnej wcześniejszej odporności.

Transmisja zachodzi drogą kropelkową oraz przez kontakt z powierzchniami skażonymi wydzieliną dróg oddechowych. Wirus namnaża się w nabłonku dróg oddechowych, niszcząc go i otwierając drogę wtórnym zakażeniom bakteryjnym - stąd typowy schemat powikłania: kilka dni poprawy, a potem ponowny wzrost gorączki i zapalenie płuc.

Dla medycyny podróży istotna jest sezonowość rozłożona odwrotnie na obu półkulach. Skład szczepionki jest ustalany osobno dla półkuli północnej i południowej, a preparaty dostępne w Polsce jesienią odpowiadają na warianty przewidywane dla naszego sezonu. Podróżny lecący w lipcu do Australii wchodzi więc w szczyt cudzego sezonu, z odpornością pochodzącą ze szczepienia sprzed kilku miesięcy i przygotowaną pod inne warianty. W strefie międzyzwrotnikowej sezonowość zanika i wirus krąży przez cały rok, z nasileniem w porze deszczowej.

Grypa objawy

Grypa zaczyna się nagle - większość chorych potrafi wskazać godzinę, w której poczuli się źle. To jedna z cech odróżniających ją od przeziębienia, które narasta stopniowo przez kilka dni.

Najczęstsze objawy

thermostat

Gwałtowny początek i wysoka gorączka

Temperatura sięga 39-40 stopni w ciągu kilku godzin, z dreszczami i uczuciem rozbicia. U osób starszych gorączka bywa niższa, co utrudnia rozpoznanie.

sick

Bóle mięśni i wyczerpanie

Silne bóle mięśniowe, stawowe i głowy, często z bólem gałek ocznych. Osłabienie jest nieproporcjonalne do objawów oddechowych i potrafi utrzymywać się jeszcze po ustąpieniu gorączki.

pulmonology

Suchy kaszel i objawy oddechowe

Męczący, nieproduktywny kaszel, ból gardła i uczucie zatkanego nosa. Kaszel często pozostaje najdłużej, nawet dwa do trzech tygodni po wyzdrowieniu.

Objawy alarmowe wymagające pilnej pomocy

  • pulmonology

    Duszność, przyspieszony oddech lub ból w klatce piersiowej

  • pulmonology

    Sinica warg lub palców

  • neurology

    Zaburzenia świadomości, silne zawroty głowy, omdlenie

  • thermostat

    Nawrót wysokiej gorączki po okresie poprawy

  • water_drop

    Objawy odwodnienia: brak moczu, sucha skóra, osłabienie

Ponowny wzrost gorączki po kilku dniach poprawy to klasyczny sygnał powikłania bakteryjnego, najczęściej zapalenia płuc.

Grypa czy przeziębienie?

W podróży rzadko wykonuje się testy, a rozpoznanie opiera się na obrazie klinicznym. Rozróżnienie ma jednak znaczenie praktyczne, bo grypa wyłącza z aktywności na dłużej i częściej daje powikłania.

Porównanie objawów

CechaGrypaPrzeziębienie
PoczątekNagły, w ciągu godzinStopniowy, przez 1-3 dni
GorączkaWysoka, 39-40 stopni, przez 3-4 dniNiewielka lub brak
Bóle mięśniSilne, jeden z głównych objawówNieznaczne
KatarUmiarkowany, w tleDominujący objaw
WyczerpanieZnaczne, utrzymuje się po gorączceŁagodne
Czas trwania5-7 dni, kaszel dłużej3-5 dni

Testy i leczenie przyczynowe

Szybkie testy antygenowe i badania molekularne pozwalają potwierdzić grypę w ciągu kilkudziesięciu minut i są dostępne w wielu placówkach za granicą. Mają znaczenie u osób z grup ryzyka, ponieważ leki przeciwwirusowe skracają przebieg i zmniejszają ryzyko powikłań, ale tylko wtedy, gdy zostaną podane w pierwszych 48 godzinach od wystąpienia objawów. Poza tym oknem postępowanie sprowadza się do leczenia objawowego.

Profilaktyka i szczepienie

Zaplanuj ochronę przed wyjazdem

Sprawdź, na czym polega szczepienie, dla kogo jest przeznaczone i jak wygląda kwalifikacja lekarska w naszym Centrum Szczepień.

Sprawdź ofertę szczepienia

Grupy ryzyka i powikłania

U zdrowego dorosłego grypa jest chorobą kilku straconych dni. Ryzyko rośnie natomiast gwałtownie u osób starszych, kobiet w ciąży i chorych przewlekle, u których to nie sama grypa bywa groźna, lecz to, co po niej następuje.

Najczęstsze powikłania

Na pierwszym miejscu stoi zapalenie płuc, zarówno pierwotne wirusowe, jak i wtórne bakteryjne, rozwijające się po kilku dniach pozornej poprawy. Częste są też zapalenie oskrzeli, zatok i ucha środkowego, a u dzieci zapalenie krtani. Rzadziej, ale poważniej, występują zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie mózgu i rabdomioliza. Osobną kategorią jest destabilizacja chorób przewlekłych: grypa zaostrza niewydolność serca, astmę, POChP i rozchwiewa cukrzycę.

Kto powinien zaszczepić się szczególnie

  • Osoby po 60. roku życia: Największa liczba hospitalizacji i zgonów związanych z grypą.
  • Kobiety w ciąży: Cięższy przebieg i ryzyko powikłań położniczych; szczepienie chroni także noworodka w pierwszych miesiącach.
  • Osoby z chorobami przewlekłymi: Serca, płuc, nerek, cukrzycą, otyłością olbrzymią i chorobami neurologicznymi.
  • Dzieci od 6. miesiąca życia: Zwłaszcza poniżej 5 lat, u których hospitalizacje są częstsze.
  • Personel medyczny i opiekunowie: Ochrona własna i osób, z którymi mają kontakt.

Kiedy i gdzie krąży grypa?

Grypa jest jedyną chorobą w tym zestawieniu, przy której najważniejsze nie jest pytanie „dokąd”, lecz „kiedy”. Sezon zależy od półkuli, a w strefie międzyzwrotnikowej nie ma go wcale.

Półkula północna

Sezon trwa od października do kwietnia, ze szczytem zwykle w styczniu i lutym. Obejmuje Europę, Amerykę Północną, większość Azji i północną Afrykę. To sezon, pod który przygotowywana jest szczepionka dostępna jesienią w Polsce.

Półkula południowa i tropiki

W Australii, Nowej Zelandii, RPA, Argentynie i Chile sezon przypada na okres od kwietnia do września, czyli dokładnie na polskie wakacje. W strefie tropikalnej wirus krąży przez cały rok, z nasileniem w porze deszczowej.
Wyjazd zimą na drugą półkulę to podwójny sezon

Podróżny lecący w lipcu do Australii wchodzi w szczyt tamtejszego sezonu grypowego, mając za sobą kilka miesięcy od ostatniego szczepienia. Skład szczepionki dla obu półkul różni się, dlatego przy dłuższych pobytach warto omówić z lekarzem, czy sensowniej zaszczepić się przed wyjazdem, czy już na miejscu.

Jak chronić się przed grypą?

Poza szczepieniem liczy się ograniczanie kontaktu z wirusem w miejscach, gdzie jest go najwięcej: w zamkniętych, zatłoczonych przestrzeniach, których w podróży trudno uniknąć.

Zasady zachowania w podróży

  • wash

    Higiena rąk

    Wirus przenosi się także przez dotyk skażonych powierzchni: klamek, poręczy, blatów w samolocie. Myj ręce lub używaj środka na bazie alkoholu, zwłaszcza przed jedzeniem.

  • check_circle

    Nie dotykaj twarzy

    Wirus wnika przez błony śluzowe nosa, ust i oczu. To najczęstsza droga samozakażenia po kontakcie z powierzchnią.

  • check_circle

    Zachowaj dystans przy objawach

    W samolocie, autokarze i na rejsie ogranicz bliski kontakt z osobami kaszlącymi. Jeśli sam masz objawy, noś maseczkę w zamkniętych przestrzeniach.

  • check_circle

    Zadbaj o sen i nawodnienie

    Zmiana stref czasowych, niedosypianie i odwodnienie w samolocie osłabiają odporność w pierwszych dniach podróży, czyli wtedy, gdy ekspozycja jest największa.

Podróż z osobą z grupy ryzyka

Jeśli podróżujesz z seniorem, niemowlęciem lub osobą przewlekle chorą, ochrona powinna obejmować całą grupę:
  • Zaszczepcie się wszyscy: Szczepienie osób zdrowych chroni tych, u których grypa może skończyć się hospitalizacją.
  • Ustalcie plan na wypadek choroby: Adres najbliższej placówki i zakres polisy warto znać przed wyjazdem, a nie w trakcie gorączki.
  • Pamiętajcie o oknie 48 godzin: Leki przeciwwirusowe działają tylko podane wcześnie, więc przy objawach u osoby z grupy ryzyka nie warto czekać do rana.
  • Nie bagatelizujcie nawrotu gorączki: Poprawa, a po niej ponowny wzrost temperatury, to typowy początek zapalenia płuc.
Dlaczego to szczepienie powtarza się co roku

Wirus grypy nieustannie się zmienia, dlatego skład szczepionki jest co sezon aktualizowany pod krążące warianty, a odporność po szczepieniu słabnie w ciągu kilku miesięcy. Szczepienie sprzed roku nie chroni w bieżącym sezonie - to nie kwestia jakości preparatu, lecz biologii wirusa.

Kiedy najlepiej się zaszczepić?

Ochrona rozwija się w około dwa tygodnie i utrzymuje przez jeden sezon, więc o skuteczności decyduje termin dopasowany do planu podróży.

  1. 1
    Jesienią, przed sezonem w Polsce

    Optymalnie we wrześniu lub październiku, przed szczytem zachorowań. Zaszczepienie się później również ma sens, bo sezon trwa do wiosny.

  2. 2
    Przed wyjazdem na półkulę południową

    Zaplanuj szczepienie 2-3 tygodnie przed wylotem. Przy dłuższym pobycie omów z lekarzem, czy lepszy będzie preparat dostępny na miejscu.

  3. 3
    Przed rejsem lub pielgrzymką

    Zamknięte przestrzenie i masowe zgromadzenia sprzyjają transmisji niezależnie od pory roku, dlatego tam szczepienie ma sens także poza sezonem.

  4. 4
    Co roku od nowa

    Poprzedni sezon nie liczy się do bieżącego. Warto powiązać szczepienie ze stałym punktem w kalendarzu, na przykład z początkiem roku szkolnego.

Co zabrać, żeby przetrwać grypę w podróży?

Zestaw pozwalający przeczekać kilka dni gorączki bez szukania apteki w obcym mieście.

clean_hands

Leczenie objawowe

medical_services

Dokumenty i logistyka

Szczepienie przeciw grypie

lek. med. Anna Dukiel
stethoscope lek. med. Anna Dukiel

Konsultacja, kwalifikacja i szczepienie zwykle odbywają się podczas tej samej wizyty, nie ma konieczności rezerwacji szczepionek.

Stosuje się szczepionki inaktywowane o składzie aktualizowanym co sezon zgodnie z zaleceniami WHO, dziś najczęściej trzywalentne. Jedna dawka daje ochronę na cały sezon, a pełna odporność rozwija się w około 2 tygodnie.

  • vaccines Preparat: Szczepionka inaktywowana o składzie na bieżący sezon, od 6. miesiąca życia.
  • schedule Schemat: Dorośli i dzieci szczepione w poprzednich sezonach: jedna dawka na sezon. Dzieci poniżej 9. roku życia szczepione przeciw grypie po raz pierwszy: dwie dawki w odstępie co najmniej 4 tygodni. Pełna ochrona po około 2 tygodniach.
  • payments Cena: 90 zł za dawkę, do tego badanie kwalifikacyjne przed podaniem (70 zł). Jeśli korzystasz z konsultacji lekarskiej (100 zł), kwalifikacja jest w niej zawarta.
UMÓW SZCZEPIENIE Cennik szczepień

Rezerwacja terminu szczepienia przeciw grypie we Wrocławiu

Po powrocie z podróży

Grypa a powrót z podróży

Autoobserwacja zdrowia po powrocie z tropików pozwala wcześnie wykryć ewentualne zakażenie i wdrożyć leczenie.

schedule

Objawy pojawiają się szybko, zwykle w 1-4 dni

Okres wylęgania jest krótki, więc zakażenie z końca wyjazdu daje objawy tuż po powrocie.

Krótki okres wylęgania sprawia, że grypa złapana w samolocie lub na lotnisku ujawnia się już w pierwszych dniach po powrocie. Jeśli należysz do grupy ryzyka, zgłoś się do lekarza w ciągu pierwszych 48 godzin od wystąpienia objawów - tylko wtedy leczenie przeciwwirusowe ma sens. Powiedz też, skąd wracasz: przy podróży z półkuli południowej lub z tropików w grę wchodzą warianty inne niż krążące akurat w Polsce, a lekarz musi rozważyć również inne przyczyny gorączki po powrocie, takie jak malaria czy denga.

Gorączka po tropikach to najpierw podejrzenie malarii

Gorączka po powrocie z tropików nigdy nie powinna być z góry uznana za grypę. Malaria daje początkowo bardzo podobne objawy, a opóźnienie rozpoznania jest w jej przypadku niebezpieczne. Zawsze poinformuj lekarza o kierunku podróży.

Częste pytania

Wirus grypy szybko się zmienia, dlatego skład szczepionki jest co sezon aktualizowany pod krążące warianty. Ponadto odporność po szczepieniu słabnie z czasem, więc dawkę powtarza się przed każdym sezonem.
Bywa. Na półkuli południowej sezon grypy przypada na naszą wiosnę i lato, więc podróżując wtedy do Australii, Ameryki Południowej czy Afryki Południowej, można trafić w szczyt zachorowań. W tropikach grypa krąży cały rok. O wskazaniu decyduje lekarz.
Najlepiej jesienią, przed szczytem zachorowań, bo ochrona rozwija się w około 2 tygodnie. Zaszczepienie się później również ma sens - sezon grypowy trwa zwykle do wiosny. Przed wyjazdem na półkulę południową zaplanuj szczepienie 2-3 tygodnie przed wylotem.
Grypa zaczyna się nagle, z wysoką gorączką, silnymi bólami mięśni i wyraźnym wyczerpaniem, przy stosunkowo skąpym katarze. Przeziębienie narasta stopniowo, gorączka jest niewielka lub jej nie ma, a dominuje katar i ból gardła. Pewność daje test, ale w praktyce rozstrzyga obraz kliniczny.
Nie. Powszechnie stosowane szczepionki są inaktywowane - nie zawierają żywego wirusa, więc nie mogą wywołać grypy. Możliwe są łagodne, przemijające odczyny, takie jak bolesność w miejscu wkłucia czy stan podgorączkowy, których nie należy mylić z zachorowaniem.
Tak i nadal ma to sens. Ochrona rozwija się w około 2 tygodnie, a sezon trwa zwykle do wiosny, więc nawet szczepienie w styczniu zabezpiecza znaczną część okresu zachorowań.

Zabezpiecz się przed Grypa

Skonsultuj się z lekarzem, aby upewnić się, czy szczepienie jest zalecane dla Twojego kierunku.

Umów wizytę +48 696 353 300
lek. med. Anna Dukiel

Lekarz, który rozumie podróżnych

lek. med. Anna Dukiel

Lekarz z ponad 1000 przygotowanych pacjentów do wyjazdów na wszystkie kontynenty. Mam doświadczenie w ocenie ryzyka zdrowotnego podróżnych kierujących się do Azji, Afryki i Ameryki Południowej - regionów, które znam zarówno z aktualnych rekomendacji medycznych, jak i z własnych wypraw. Trekking wysokogórski, nurkowanie i wyprawy w głąb dżungli towarzyszą mi od lat.

  • Ponad 1000 przygotowanych podróżnych
  • Doświadczenie z Azji, Afryki i Ameryki Płd.
  • Kwalifikacja zgodna z aktualną wiedzą medyczną
Umów wizytę
Umów wizytę Zadzwoń